Bugün “Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi” üzerine güzel bir yolculuk yaptık. Ayanperde ile daha fazla içerik için takipte kalın!
Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi? Günlük hayatın küçük paranoyası
İstanbul’da yaşayınca bazı soruların aslında teknik değil, tamamen zihinsel bir mesele olduğunu fark ediyorsun. Sabah işe giderken metrobüste, akşam eve dönerken yorgun bir şekilde koltuğa çöktüğünde bile aklının bir köşesinde aynı düşünce dolaşıyor: Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi?
Bu soru ilk bakışta basit gibi duruyor ama garip bir şekilde insanın sosyal davranışlarını bile etkiliyor. Bazen bir profile giriyorsun, sonra hemen çıkıyorsun. Sonra kendine soruyorsun: “Gördü mü? Fark eder mi? Bir iz bırakmış olabilir miyim?”
Ben 27 yaşında, İstanbul’da yaşayan, gündüzleri ofiste Excel tablolarıyla boğuşan, akşamları ise kendi kendine fazla düşünen sıradan biriyim. Ve itiraf edeyim, bu soruyu ben de düşündüm. Hatta bazen sadece düşünmekle kalmayıp telefonu elimde bekletip iç sesimle tartıştım.
İnstagram’a girince gerçekten bir iz kalır mı?
En net haliyle söylemek gerekirse: Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi? sorusunun etrafında dönen korkunun büyük kısmı şehir efsanesinden ibaret. Ama insan zihni “olmaz” cevabını bile tam kabullenemiyor.
Bir akşam işten dönmüşüm. Yorgunum. Metrodayım. Karşı koltukta biri telefonunu kurcalıyor. Ben de otomatik olarak Instagram açıyorum. Bir profile bakıyorum, sonra kapatıyorum. Tam o anda iç ses başlıyor:
“Ya biri görürse?”
Hemen ardından daha mantıklı olan tarafım devreye giriyor:
“Nasıl görecek? Bu bir hikaye değil, canlı yayın değil…”
Ve sonra üçüncü bir ses geliyor, en tehlikelisi:
“Ya sen yanlış biliyorsan?”
İşte mesele burada başlıyor. Teknik bilgi değil, belirsizlik insanı yoruyor.
Görünürlük kaygısı ve sosyal medya refleksi
İstanbul gibi kalabalık bir şehirde görünmez olmak bazen bir lüks gibi geliyor. Ama sosyal medyada durum tam tersi. Orada herkesin her hareketi sanki kayda alınıyormuş gibi bir his var.
Arkadaş ortamında bile bu konu dönüyor:
— “Ben onun profiline girdim, bir şey olur mu?”
— “Olmaz ya, Instagram öyle bir şey yapmıyor.”
— “Emin misin?”
Ve “emin misin?” sorusu aslında bütün teknolojik bilgiyi çöpe atıyor. Çünkü mesele artık bilgi değil, his.
Ben bazen düşünüyorum: Neden birinin profiline bakmak bile bu kadar anlam yükleniyor? Sonuçta bir vitrinden geçiyorsun gibi. Ama sosyal medya vitrini öyle bir hale gelmiş ki, sanki içeri bakmak bile bir “eylem” sayılıyor.
Günlük hayatta küçük testler
Bir gün kendi kendime küçük bir deney yaptım. Çok da bilimsel değil tabii, tamamen içgüdüsel.
Sabah kahve alırken Instagram’da birkaç profile baktım. Normalde yaptığım bir şey. Sonra bekledim: hiçbir şey olmadı.
Öğlen tekrar baktım. Yine hiçbir şey olmadı.
Akşam eve geldiğimde düşündüm:
“Ben aslında neyi bekliyorum?”
Bildirim mi? Uyarı mı? Yoksa bir şekilde “yakalandığımı” hissetmeyi mi?
Bu sorunun cevabı biraz rahatsız edici: İnsan bazen iz bırakmadığını bilse bile iz bırakmış gibi hissedebiliyor.
Teknoloji mi, psikoloji mi?
Asıl mesele burada başlıyor. Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi? sorusu teknik olarak çok net bir cevaba sahip. Ama insanlar bunu teknik olarak değil, duygusal olarak soruyor.
Çünkü sosyal medya artık sadece bir uygulama değil. Bir tür sosyal alan. Ve sosyal alanda her hareketin bir anlamı varmış gibi hissediyoruz.
Ofiste öğle arasında bir arkadaşım şunu söyledi:
— “Ben birinin profilini 3 kere üst üste açtım, sonra garip hissettim.”
Ben de sordum:
— “Kimse görmüyor ki bunu?”
O da dedi ki:
— “Biliyorum ama yine de hissediyorum.”
İşte o cümle her şeyi açıklıyor aslında.
Modern insanın görünmezlik paradoksu
Eskiden görünmek isterdik. Şimdi görünmekten korkuyoruz. Ama tamamen görünmez de olmak istemiyoruz.
Instagram’a girerken bile bir denge kurmaya çalışıyoruz:
“Bakabilirim ama fark edilmemeliyim.”
“İlgilenebilirim ama anlaşılmamalıyım.”
“Var olabilirim ama iz bırakmadan.”
Bu çelişki insanı yoruyor.
İstanbul’da kalabalığın içinde yürürken kimse kimseyi umursamıyor gibi görünür ama herkes kendi küçük dijital dünyasında aşırı farkında.
“Acaba gördü mü?” döngüsü
Birinin instagramına bakınca bildirim gider mi sorusunun altında aslında başka bir korku var: “Yakalanma korkusu.”
Bu korku bazen saçma bir döngü yaratıyor:
Profili açarsın → bakarsın → kapatırsın → düşünürsün → tekrar açarsın → tekrar düşünürsün.
Ve en sonunda şunu fark edersin: Asıl problem Instagram değil, senin kendi zihninin sürekli yorum yapmasıdır.
Bir gün bunu fark ettiğimde evde koltukta oturuyordum. Telefon elimdeydi. Hiçbir şey yapmıyordum ama beynim sanki sürekli bir şeyler yapıyormuş gibi çalışıyordu.
“Bu kadar düşünmek zorunda mıyım?” dedim kendi kendime.
Cevap gelmedi tabii. Ama zaten bazı soruların cevabı olmuyor, sadece farkındalık bırakıyor.
Gerçek hayat örnekleri ve küçük utançlar
Geçenlerde eski bir arkadaşımın profilini açtım. Sadece meraktan. Ne yaptığını görmek için.
Hiçbir şey olmadı.
Bildirim gitmedi.
Bir şey olmadı yani.
Ama yine de telefonu kapattıktan sonra garip bir his geldi: “Ben bunu neden yaptım?”
Asıl ilginç olan şey şu: Teknik olarak hiçbir risk yokken bile insan kendini suçlu hissedebiliyor.
Bu tamamen sosyal medya çağının yarattığı bir alışkanlık. Her hareketin bir sonucu varmış gibi düşünmek.
Gelecekte bu korku değişir mi?
Bazen düşünüyorum: 10 yıl sonra bu soru hâlâ konuşulacak mı?
Belki de o zaman profil görüntülemeleri tamamen şeffaf olacak. Belki de daha gizli olacak. Ya da hiç önemli olmayacak.
Ama bir şey değişmeyecek gibi geliyor: İnsanlar her zaman “görülme” ve “görmeme” arasında sıkışacak.
Çünkü mesele teknoloji değil, insanın kendini nasıl konumlandırdığı.
İstanbul’da sabah işe giderken metroda yüzlerce insan görüyorum. Herkes telefonuna bakıyor. Herkes bir şeylerin içinde ama aynı zamanda dışında.
Ve ben bazen şunu düşünüyorum:
“Aslında hepimiz birbirimizin profiliyiz.”
Son düşünceler değil, devam eden bir düşünme hali
Birinin instagramına girmeye çalışınca bildirim gider mi? sorusu basit bir teknik soru gibi başlıyor ama insanın kendi davranışlarını sorgulamasına kadar gidiyor.
Bazen sadece bakıyoruz. Bazen düşünüyoruz. Bazen de hiçbir şey yapmadan sadece telefon ekranına bakıp kalıyoruz.
Ve belki de en gerçek cevap şu: İnsanlar bildirimden değil, kendi düşüncelerinden yakalanıyor.
Ben hâlâ bazen bir profile girip çıkıyorum ve sonra durup düşünüyorum. Ama artık o düşünce eskisi kadar rahatsız etmiyor.
Çünkü fark ettim ki mesele görülmek değil… neyi neden gördüğünü anlamak.