Atatürk Selanik Askeri Rüştiyesi’ne Ne Zaman Başladı? Felsefi Bir İnceleme
Giriş: Etik, Epistemoloji ve Ontolojinin Sarmalında Bir Birey
Her birimizin hayatı, başlangıçlarla ve bitişlerle örülmüş karmaşık bir dokudur. Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne ne zaman başladığını sorgulamak, bir tarihe bağlı basit bir bilgi edinme çabası gibi görünse de aslında çok daha derin bir felsefi soruyu gündeme getirir. Zira, bir insanın hayatında aldığı kararlar, bir zaman diliminde şekillenen bir kimlik arayışı, etik ikilemler ve bilgiye dair bir anlayışla biçimlenir. Atatürk’ün eğitim yolculuğu, yalnızca bir askeri okulun kapılarından geçmekten çok daha fazlasıdır; bir insanın düşünsel evrimi, toplumsal ve bireysel değerlerle yüzleşmesi ve bu değerleri ne şekilde şekillendirdiği üzerine kapsamlı bir inceleme yapmamızı gerektirir.
Bu yazıda, Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararını, etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefi bakış açılarıyla ele alacağız. Felsefe, yalnızca soyut düşüncelerle ilgili değil, aynı zamanda bireysel seçimlerin ve yaşamın anlamına dair sorular sormakla da ilgilidir. Bu yolculuk, bireylerin ve toplumların ne şekilde şekillendiğini anlamak için kritik bir başlangıçtır.
Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne Başlangıcı: Etik Perspektif
Etik, doğru ile yanlış arasındaki farkı anlamaya yönelik çabalarımızı ifade eder. Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararı, bir tür etik seçimdir. Genç Mustafa Kemal, eğitim hayatına başlarken, ailesinin yönlendirmeleri ve toplumsal beklentilerle yüzleşmişti. Etik anlamda, bir birey olarak kendi değerlerini bulmak, toplumsal normlarla çatışmak ve nihayetinde özgür bir insan olarak yol almak, Atatürk’ün hayatında önemli bir yer tutmuştur.
Ancak, Atatürk’ün bu yolculuğu, bireysel özgürlük ile toplumun beklentileri arasında bir denge kurmaya çalıştığı etik bir mücadeleyi de barındırır. Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararı, toplumsal beklentilere ve zamanın egemen değerlerine karşı verilen bir meydan okuma olarak yorumlanabilir. Zira o dönemde askeri okullarda eğitim gören birçok genç, askeri bir kariyerin peşinden gitmek zorunda bırakılmıştı. Atatürk, bu durumu sadece bir askeri eğitim olarak değil, aynı zamanda kendi etik duruşunun şekillenmesi için bir fırsat olarak görmüş olmalıdır.
Kant’ın etik anlayışına göre, bireyin özgür iradesi ve ahlaki sorumluluğu ön planda tutulur. Mustafa Kemal’in eğitime başlama kararı, bu özgür iradenin bir yansımasıdır. Fakat Hegelci bakış açısına göre, toplumun ve tarihin ilerleyişi, bireysel seçimler ve ahlaki sorumluluklardan çok daha büyük bir anlam taşır. Atatürk’ün eğitim yolculuğu, toplumsal sorumluluğun bireysel seçimlerin önüne geçebileceği bir dönemi simgeler.
Epistemolojik Perspektiften Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne Başlangıcı
Epistemoloji, bilgi ve bilginin doğruluğunun ne olduğu sorusuyla ilgilenir. Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararı, bir anlamda bilgiye nasıl yaklaşacağı ve bu yolculukta hangi tür bilgilerle şekilleneceği konusunda bir tercih yapmasıdır. Genç Mustafa Kemal, o dönemde askeri eğitimin temel gerekliliklerinden daha fazlasını arzuluyordu: bir insan olarak kendisini geliştirmek ve bilgiyi yalnızca askeri bir bakış açısıyla değil, çok daha geniş bir perspektifle ele almak.
Epistemolojik açıdan bakıldığında, Atatürk’ün eğitim hayatı, sadece teknik bilgiyle değil, aynı zamanda bir yaşam anlayışıyla da ilişkilidir. İleriye dönük gelişmeler, özellikle Batı’daki bilimsel düşüncenin etkisi, Atatürk’ün eğitimdeki perspektifini değiştirmiştir. Bu bağlamda, bilgi kuramının önemli filozoflarından biri olan John Locke’un “Tabula Rasa” anlayışını hatırlatmakta fayda var. Locke, insan zihninin doğuştan boş olduğunu ve tüm bilgilerin deneyimler yoluyla elde edildiğini savunur. Atatürk’ün askeri eğitim alırken toplumun dayattığı sınırlı bakış açıları yerine, kişisel gözlemler ve deneyimler yoluyla daha derin bir bilgi arayışı içine girdiği söylenebilir.
Felsefi açıdan bilgi, her zaman bir biçimde tartışmalıdır. Feyerabend’in bilimsel bilginin mutlak bir doğruluğu olmadığına dair savunduğu düşünceler de, Atatürk’ün eğitim anlayışına benzer şekilde, farklı bilgi türlerinin ve metotlarının değerini kabullenmeyi gerektirir. Bu, Atatürk’ün askeri eğitimi sadece bir zorunluluk olarak değil, çok daha geniş bir öğrenme süreci olarak görmesine olanak tanımıştır.
Ontolojik Perspektiften Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne Başlangıcı
Ontoloji, varlık ve gerçekliğin doğasını inceler. Atatürk’ün eğitim yolculuğu, varoluşsal bir deneyim olarak değerlendirilebilir. Bir insan, sadece biyolojik varlık olmakla kalmaz, aynı zamanda bir kimlik, bir düşünce yapısı ve bir sorumluluk duygusu oluşturur. Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararı, onun varlık anlayışının şekillenmeye başladığı, gelecekteki büyük değişimlerin temelini attığı bir dönemdir.
Atatürk’ün ontolojik yolculuğu, bir anlamda toplumun kendisini tanıma sürecidir. O dönemdeki askeri okullarda verilen eğitim, bireyi sadece bir asker olarak değil, topluma hizmet eden, kendi kimliğini ve değerlerini bulan bir birey olarak yetiştirmeyi amaçlıyordu. Heidegger’in “varlık” anlayışında, birey yalnızca doğa ile değil, zamanla ve toplumsal bağlamla da ilişki içindedir. Atatürk’ün bu bağlamdaki varlık anlayışı, her bireyin içsel bir keşif yapması gerektiği ve toplumun ilerlemesi için bireylerin bir araya gelip ortak değerler etrafında şekillenecekleri yönündedir.
Buna karşılık, Nietzsche’nin “üstinsan” anlayışı da, Atatürk’ün eğitimindeki etkiyi analiz etmemizi sağlar. Nietzsche, bireyin toplumsal normların ötesinde kendi anlamını yaratmasını savunur. Bu anlamda, Atatürk’ün askeri eğitim yolculuğu, varoluşsal anlamda, hem topluma hizmet etme hem de bireysel özgürlük arayışını birleştiren bir hareket olarak anlaşılabilir.
Sonuç: Atatürk’ün Eğitim Yolculuğunun Felsefi Sonuçları
Atatürk’ün Selanik Askeri Rüştiyesi’ne başlama kararı, yalnızca bir askeri eğitim olarak değerlendirilemez. Bu karar, etik, epistemolojik ve ontolojik perspektiflerden bakıldığında, büyük bir insanın gelişim yolculuğunun başlangıcıdır. Her bir felsefi bakış açısı, onun eğitim sürecinde farklı açılardan şekillenmiş ve onun özgür bir insan olarak toplumu dönüştürme arzusunun temellerini atmıştır.
Bugün, bu kararın felsefi derinliklerine inmek, bize kendi hayatlarımızda verdiğimiz kararların ne kadar önemli olduğunu hatırlatır. Eğitimin, toplumun ve bireyin arasındaki ilişkiyi, bilginin sınırlarını ve varlık anlayışımızı sorgulamak, hayatımızda daha bilinçli ve etik bir yolculuk yapmamıza olanak tanıyabilir. Kendimize şu soruyu sormamız gerekebilir: “Gerçekten hangi bilgiyi arıyoruz ve bu bilgiyi ne amaçla kullanıyoruz?”